Veiligheid op de dansvloer doorheen de jaren

Ik denk dat een paar jaar geleden mensen gewoon wat activistischer waren, nu voel ik meer een gelaten sfeer. Burenhinder situeert zich zo net na #metoo enzo, en toen was er gewoon wel een sterkere vrouwenbeweging. Nu merk ik ook wel dat mensen veel meer gelaten zijn, dat ze meer zo zijn van 'alles is al negatief en slecht Ik merk ook bij jonge artiesten dat die minder ervoor willen vechten.

Wie zich engageert om een safe space te creëren en handhaven, erkent dat waar mensen samen zijn onveiligheid bestaat.

Safe spaces, al dan niet zo genoemd, maken zo onderdeel uit van onze basisvaardigheden en strategieën voor overleving – en welvaart.

dook de term voor het eerst op in de Amerikaanse lgbti-bars in de jaren 60, een tijd waarin homoseksualiteit en travestie nog wettelijk verboden waren

Harm reduction was in die tijd enkel aanvaardbaar wanneer het ging om mensen die drugs injecteren, bijvoorbeeld door steriele naalden of methadon te verstrekken. Voor recreatief druggebruik was het taboe.

Zo verschoof de focus van een ontradende toon naar de meer informatieve Partywise-campagne, met schadebeperkende boodschappen voor het uitgaansleven

Die schadebeperkende tips groeiden in 2012 uit tot het Quality Nights-label voor clubs en festivals. Clubs konden zo’n label verdienen als ze voldoende schadebeperkende omgevingsinterventies voorzagen: oordoppen, gratis water, condooms …

Vanaf halverwege de jaren 2000 zag je overal in Europa eenzelfde beweging naar harm reduction in het uitgaansleven. Daaruit ontstond in 2011 het Europese netwerk voor een veiliger uitgaansleven NEWNET.

In an era marked by the slow fraying of social life under the blue light of our screens, clubs have become some of the last places where people gather in person and attune themselves to one another. They are environments where openness, presence and vulnerability are still possible.

Although contemporary “care teams” feel new, their roots stretch back to the early 1990s, when community-led harm-reduction groups like DanceSafe and Release appeared alongside rave culture.

By the time COVID-19 fractured public life, care had already been circulating in nightlife. But the overlapping reckonings of 2020 — Black Lives Matter, #MeToo, surging inequality, a growing awareness of neurodiversity — shifted it from the margins to the centre. Good intentions no longer felt adequate; structure was needed.

Er bestaan verschillende definities van grensoverschrijdend gedrag, maar veel organisaties hanteren die van de Welzijnswet. Het is elke vorm van verbaal, non-verbaal of lichamelijk gedrag dat de waardigheid van een persoon aantast of een kwetsende, bedreigende omgeving creëert.

“Een jaar bestaat uit 365 dagen, een gemiddeld festival uit 3 dagen. Als we als maatschappij willen inzetten op thema’s als alcohol, drugs en grensoverschrijdend gedrag, moeten we dat het hele jaar door doen. Ook scholen, jeugdverenigingen, ouders en werkgevers spelen daarin een belangrijke rol.”

Als organisator ben je niet volledig verantwoordelijk voor het gedrag van de bezoekers. Er is een balans tussen verantwoordelijkheid nemen en het bredere maatschappelijke probleem aanpakken.

Care teams inzetten is een belangrijke maatregel, maar ook het ander personeel zou opleiding moeten krijgen.

Het is een ecosysteem waarin niet alleen het publiek, maar ook de artiesten, het personeel en de eigenaars van de locatie een rol spelen

Het begrip ‘Safe Space’ ontstond in het Noord - Amerika van de jaren 19 60 , meerbepaald binnen de context van cafés voor homo’s en lesbiennes

Ook binnen de retoriek van de vrouwenbeweging van de jaren 1960 en - 70 zijn Safe Spaces courant

Naar de jaren tachtig toe kende het begrip Safe Spaces dan ook een sterke opmars bij niet enkel leden van de LGBTQ gemeenschap, maar ook bij vrouwen en mensen van kleur

Veilige ruimtes gaan dus niet altijd over letterlijke fysieke veiligheid tegen bijvoorbeeld geweld, gaat Stevens (2016) verder, het kan een toevluchtsoord zijn maar evengoed een plek om te ontspannen, een context waarin je niet constant op je hoede moet zijn of weet dat je opgevangen kan worden indien nodig. In dat geval gaat het eerder over mentale veiligheid.

Doorheen de jaren is het gebruik van de term Safe Space verschoven naar die van Safe(r) Space, de redenering is in deze dat een plek nooit 100% als veilig gegarandeerd kan worden. Enerzijds omdat wat veilig voelt voor de ene persoon niet noodzakelijk veilig zal voelen voor de andere, maar ook omdat je als organisatie nooit helemaal vat kan hebben op de personen die gebruikmaken van de aangeboden ruimte of diensten . De term Safe(r) Space omvat daarmee wel nog steeds dezelfde intentie, het streefdoel is altij d om een zo veilig mogelijke omgeving te bieden aan aanwezigen

en veilige omgeving waar mensen zichzelf kunnen zijn en bij gelijkgestemden thuis kunnen komen, zonder gediscrimineerd, veroordeeld of het slachtoffer van fysiek of mentaal geweld te worden

waar iedereen ongeremd zijn eigen identiteit kan beleven

Binnen de muziek sector , en bij uitbreiding de kunstensector, wint de term sinds pakweg 2020 steeds meer aan momentum, zo blijkt uit meerdere interview s die ik afnam. Vooral binnen bottom - up nightlife collectieven en initiatieven zit de Safe(r) Space mentaliteit opvallend vaker vervat in de kernwaarden.

en nultolerantie tegenover discriminatie, bewustzijn rond alcohol - en (illegaal) druggebruik, het aanmoedigen van het active bystander principe, bewustmaking rond wederzijdse toestemming en het gebruik van camera’s

meer en meer momentum ontstaat rond het onderwerp

Op beleidsmatig niveau zijn er tot op heden weinig specifieke of structurele kaders uitgeschreven wanneer het op Safe(r) Spaces aankomt. Met hulpvragen omtrent seksueel overschrijdend gedrag of het omgaan met alcohol - en druggebruik kan er wel aangeklopt worden bij gespecialiseerde stedelijke centra .

Organisaties die op compleet vrijwillige basis (blijven) werken boeten vaak in aan duurzaamheid aangezien het opzetten van Safe(r) Spaces vaak tijdrovend en precair is

sinds pakweg 2022 een duidelijke opmars op vlak van Safe(r) Spaces te bemerken valt

Los van kennisuitwisseling is het volgens mij ook noodzakelijk om als sector te ijveren naar het losmaken van middelen voor Safe(r) Spaces vanuit de overheid en steden

De problematiek van SGG in het uitgaansleven kreeg de afgelopen jaren een urgent karakter. Zo geven bezoekers en praktijkprofessionals aan dat ongewenste seksuele gedragingen een veelvoorkomend probleem zijn in het uitgaansleven.

Zowel de wetenschappelijke literatuur als gesprekken met actoren uit de evenementen- en nightlifesector tonen dat de kennis over SGG in het stedelijke nachtleven gefragmenteerd is en dat de impact van preventiemaatregelen slechts beperkt is onderzocht.

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat 49% van de respondenten zich weleens onveilig voelt in het nachtleven,

De genderverschillen vallen op. Veel meer vrouwen dan mannen voelden zich het afgelopen jaar onveilig in het nachtleven (61% vs. 38%)

8% werd slachtoffer van een (poging tot) verkrachting (1% in het afgelopen jaar; 7% langer geleden).

In de gevallen waarin wel omstaanders aanwezig waren en vermoedelijk ook konden horen/zien wat er aan de hand was, zegt een op de twee slachtoffers dat omstaanders niets deden.

Mannen zijn vaker bekend met zero tolerance-charters (36%), sfeerbeheerders (29%) en safe(r) spaces (26%) dan vrouwen (respectievelijk 26%, 20%, en 15%)

Onze resultaten tonen aan de respondenten de volgende maatregelen al eens gezien of gehoord hebben (zie Tabel 11): • identiteitscontrole aan de ingang (75%), • camerabewaking (73%), • bewustwordingscampagnes (58%), • infostanden of meldpunten ter plaatse (45%), • informatieve posters met oproepen om SGG te melden of informatie over meldpunten (44%).

Clubcultuur ontwikkelt zich ver verwijderd van het dagelijkse, gewone, "officiële" leven. Veel clubbers profiteren van deze mentale en fysieke afstand om een "nachtelijk persona" te ontwikkelen die sterk afwijkt van de dagdagelijkse persoonlijkheid. Op die manier creëren clubculturen zowel fysieke als mentale ruimtes waar mensen kunnen experimenteren met hun identiteit en waar ze een gemeenschap kunnen ontwikkelen van gelijkgestemden. Zeker voor mensen die moeite hebben om zich in de traditionele rollenpatronen te herkennen, zoals mensen uit de holebi+- gemeenschap en mensen van kleur, biedt deze plek een belangrijke ontsnappingsroute en thuisbasis waar ze hun identiteit kunnen te ontwikkelen.

Clubben gaat dus over veel meer dan ontspanning. De beslotenheid van de ruimte en de alternatieve levensstijl die er wordt gecultiveerd, maakt het mogelijk om te experimenteren met onze identiteit en om gemeenschappen te ontwikkelen waarin we deze identiteit kunnen vieren. Zeker voor groepen die moeite hebben om zich in de dominante betekeniskaders te herkennen, biedt deze plek een belangrijke ontsnappingsroute en thuisbasis.

De term wordt gebruikt om een ruimte aan te duiden die vrij is van “vooroordelen, conflicten, kritiek, of potentieel bedreigende acties, ideeën of gesprekken". Hij werd voor het eerst gebruikt binnen de holebi+ gemeenschap, maar is sindsdien uitgebreid naar elke gemarginaliseerde minderheid (bv. gender, etnisch, religieus). Over het algemeen kunnen we stellen dat de term safe space een plaats aanduidt waar individuen die niet tot de mainstream behoren op een veilige en geborgen manier kunnen samenkomen; waar ze kunnen experimenteren met hun identiteit en deze ook op een open en zorgeloze manier kunnen uiten.

De respondenten ervoeren immers allen regelmatig een gevoel van onveiligheid bij het uitgaan. Hierbij kan het gaan over een gevoel van fysieke onveiligheid, maar ook over het gevoel dat je niet thuishoort op een bepaalde plaats of dat je er jezelf niet kan zijn.

Wat veilig aanvoelt voor mensen uit de holebi+ gemeenschap zal bijvoorbeeld niet noodzakelijk veilig aanvoelen voor mensen van kleur en omgekeerd.

De enorme diversiteit onder deze kwetsbare groepen en de bestaande interne en externe spanningen, maken het met andere woorden zeer moeilijk om een inclusieve ruimte voor iedereen te creëren. Om deze reden geven verschillende respondenten aan dat ze de term ‘safer space’ prefereren. Hiermee bedoelen ze dat het idee van een ruimte die voor werkelijk iedereen veilig is nooit helemaal waargemaakt kan worden.

De respondenten van de verschillende focusgroepen geven duidelijk aan dat ze een voorkeur hebben voor een deurbeleid dat gebaseerd is op bewustmaking en niet op selectie. Voor hen is het belangrijk dat je bij het binnengaan van de club

en relaxruimte, waar mensen naar toe kunnen om even weg te zijn van de muziek, of om bij te komen van slechte ervaringen door ongewenst gedrag of drugsgebruik.

Philpot et al. 2019; Hadfield, Lister, and Traynor 2009). Uit onderzoek in Australische en Britse steden blijkt

Verder haalt het ook het belang van de inrichting van een uitgaansgelegenheid aan, die moet bijdragen tot een veilige omgeving. Hiertoe hoort bijvoorbeeld de ventilatie, de beschikbaarheid van gratis water en het geluidsniveau van de muziek. (